Τρίτη 10 Δεκεμβρίου 2019

Παιδεία για όλο και... λιγότερους

Παιδεία για όλο και... λιγότερους


Νέο εξεταστικό σύστημα, νέα προγράμματα σπουδών, χρηματοδότηση και αξιολόγηση των πανεπιστημίων είναι ορισμένες από τις αλλαγές που ετοιμάζει το υπουργείο Παιδείας.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως στην εφημερίδα «Καθημερινή», αναφέρθηκε στον σχεδιασμό για ένα εθνικό απολυτήριο, ο βαθμός του οποίου θα προκύπτει συνυπολογίζοντας τις επιδόσεις των μαθητών και στις τρεις τάξεις του Λυκείου.
Μάλιστα η υπουργός μίλησε για θέματα διαβαθμισμένης και αυξανόμενης βαρύτητας μέσα από την Τράπεζα Θεμάτων, την οποία σκοπεύει να επαναφέρει από το ερχόμενο κιόλας σχολικό έτος, διατηρώντας τον αριθμό των πανελλαδικώς εξεταζόμενων μαθημάτων στα τέσσερα.
Advertisement
Μιλάμε δηλαδή για ένα ακραία εξεταστικοκεντρικό σύστημα, το οποίο σε συνδυασμό και με τη νεκρανάσταση του αποτυχημένου θεσμού της Τράπεζας Θεμάτων θα οδηγήσει μοιραία στην περαιτέρω ενίσχυση της παραπαιδείας, αλλά και στην «ελάφρυνση» του σχολείου από μαθητές.
Παράλληλα η υπουργός αφιέρωσε πολύ χρόνο να μιλάει για τις αλλαγές που ετοιμάζει στα προγράμματα σπουδών στις δύο πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης, ξεκινώντας μάλιστα από τα «θεμέλια», όπως χαρακτήρισε το νηπιαγωγείο.
Με όχημα τα αποτελέσματα του διεθνούς διαγωνισμού PISA, η υπουργός βρήκε ευκαιρία να περάσει την ατζέντα της κάνοντας λόγο ακόμη μια φορά για «επίπεδο δεξιοτήτων των μαθητών», ενδεικτικό του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζει την εκπαίδευση.
Η τεχνοκρατική προσέγγισή της γίνεται απόλυτα ορατή όταν εμφανίζεται να δηλώνει:
«Θέλουμε να δώσουμε έμφαση στην καλλιέργεια ήπιων δεξιοτήτων, όπως η κριτική σκέψη και η συνεργατικότητα. Να επιβραβεύεται η επιδίωξη για συνεχή αυτοβελτίωση και όχι να συντηρούμε πρότυπα ήσσονος προσπάθειας και εξισωτισμού προς τα κάτω [...]
»Η προσθήκη νέων δεξιοτήτων στο σχολικό πρόγραμμα είναι αναγκαία, ώστε πέραν της σφαιρικής προσέγγισης και εμβάθυνσης σε γνωστικά αντικείμενα να παρέχονται στους νέους επιπλέον εφόδια που θα τους επιτρέπουν να αξιοποιούν καλύτερα την παρεχόμενη γνώση και να προσαρμόζονται πιο ευέλικτα στο διαρκώς μεταβαλλόμενο επαγγελματικό και κοινωνικό περιβάλλον.
»Ο εμπλουτισμός αυτός δρομολογείται αφενός με την προσθήκη νέων θεματικών στο σχολικό πρόγραμμα, όπως ο εθελοντισμός, η επιχειρηματικότητα, η σεξουαλική αγωγή, η καταπολέμηση των εξαρτήσεων, αφετέρου με την αναμόρφωση των ήδη υπαρχόντων σχολικών προγραμμάτων και εγχειριδίων.
»Επιπλέον, η αξιοποίηση εργαλείων, όπως το πολλαπλό βιβλίο, που προάγουν την κριτική σκέψη και άλλες ήπιες δεξιότητες, είναι στις προτεραιότητές μας. Αυτονοήτως θα προκύψει και η ανάγκη στοχευμένης ανακατανομής των προγραμμάτων και των ωραρίων».

Αξιολόγηση-χρηματοδότηση

Φυσικά από τη συνέντευξη δεν θα μπορούσε να λείπει αναφορά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με την υπουργό να μιλάει για ξεκάθαρη σύνδεση της χρηματοδότησης με την αξιολόγηση των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, όπως ψηφίστηκε ήδη και αναμένεται να ξεκινήσει εντός του 2020.
Προκειμένου λοιπόν τα πανεπιστήμια να λάβουν το 80% της τακτικής χρηματοδότησης θα πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια (αριθμός φοιτητών -εγγεγραμμένων και «ενεργών»-, μέγεθος και γεωγραφική διασπορά του ιδρύματος κ.ά.), ενώ το υπόλοιπο 20% «θα εξαρτάται από προδιαγεγραμμένους δείκτες ποιότητας, τους οποίους θα επιλέγει το ίδιο το Ιδρυμα και εν συνεχεία θα αξιολογείται βάσει αυτών» όπως τόνισε η υπουργός, η οποία βέβαια άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να κλείσουν όσα τμήματα κοπούν στην αξιολόγηση.

Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 2019

Ο πρωθιερέας της... ανισότητας

Ο πρωθιερέας της... ανισότητας


Από το 2010 μέχρι σήμερα η εγχώρια αρθρογραφία που αφορούσε την πολιτική που επιβλήθηκε/επιβάλλεται από τους δανειστές και εφαρμόστηκε/εφαρμόζεται από τις ελληνικές κυβερνήσεις επικεντρωνόταν σε συγκεκριμένα σημεία. Η επιχειρηματολογία της μιας πλευράς προέβαλλε ότι όλα έγιναν για να σωθούν οι τράπεζες και να γιγαντωθούν οι ισχυροί και, της άλλης, ότι οι πολιτικές αποσκοπούσαν στο νοικοκύρεμα.
Αν όμως δεν εξετάσουμε την πολιτική των μνημονιακών κυβερνήσεων μεμονωμένα αλλά σαν κρίκους της ίδιας αλυσίδας, τότε οδηγούμαστε σε εντελώς διαφορετικά συμπεράσματα. Ολες οι περικοπές και όλοι οι αποκλεισμοί που εφαρμόστηκαν αποσκοπούσαν στη θεσμική προσαρμογή στη δυτική μορφή της ανισότητας1.
Το σχέδιο έχει δύο φάσεις: Από το 2010 μέχρι και τον Ιούλιο, η προσπάθεια επικεντρωνόταν στο να εδραιωθούν και να γίνουν αποδεκτοί οι όροι της συγκεκριμένης μορφής ανισότητας. Τον Ιούλιο περάσαμε στην επόμενη φάση που αφορά την κατοχύρωση και την αναπαραγωγή της. Και αν οι προηγούμενες κυβερνήσεις λειτούργησαν ως θεράποντες της ανισότητας, η κυβέρνηση αυτή φιλοδοξεί να αναδειχθεί σε πρωθιέρεια. Αναθερμαίνοντας αντιπαλότητες, αφυπνίζοντας φοβίες και καλλιεργώντας φανταστικούς εχθρούς, προσπαθεί να εξασφαλίσει την υποστήριξη μιας μερίδας –διόλου ασήμαντης– του πληθυσμού ώστε να πετύχει τη θεσμική κατοχύρωση της ανισότητας.
Σε ένα δοκίμιο που δημοσιεύτηκε το 2013, ο Λέιν Κενγουόρθι (Lane Kenworthy), καθηγητής του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, επικεντρώθηκε στις ευκαιρίες που δίνει το αμερικανικό σύστημα στους φτωχούς για να βελτιώσουν την κοινωνικοοικονομική τους κατάσταση. Σκοπός του, να διαπιστώσει αν όλοι οι πολίτες έχουν περίπου τις ίδιες βασικές ευκαιρίες στη ζωή.
Ξεκίνησε με την εκπαίδευση, συγκρίνοντας στατιστικές από τη δεκαετία του 1970 μέχρι το 2010. Ανέλυσε στοιχεία της εκπαιδευτικής διαδρομής που ξεκινά από τον παιδικό σταθμό και φτάνει μέχρι το κολέγιο. Συνδύασε την εισοδηματική θέση των γονιών με την εξέλιξη των διαζυγίων και την εισοδηματική εξέλιξη των παιδιών. Επίσης, εστιάστηκε στις επαγγελματικές ευκαιρίες που έχουν τα παιδιά σε σχέση με την εισοδηματική και την κοινωνική κατάσταση των γονιών τους. Υστερα από εμβριθή έρευνα, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τις τελευταίες δεκαετίες «οι Αμερικανοί που γεννήθηκαν σε χειρότερη κατάσταση, τείνουν να έχουν και λιγότερες ευκαιρίες στη ζωή».
Από την ανάγνωση των νομοθετημάτων και των ανακοινώσεων είναι φανερό ότι η κυβέρνηση βαδίζει στα ίδια μονοπάτια. Με αιχμή του δόρατος τους «αρίστους» αποπειράται να μεταφέρει την αμερικανική συνταγή της ανισότητας σχεδόν αυτούσια στην Ελλάδα.
Η περίφημη εξαγγελία για το ν+2, δηλαδή για τον χρόνο που παρέχεται σε έναν φοιτητή προκειμένου να ολοκληρώσει τις σπουδές του, είναι ένα παράδειγμα. Με πρόσχημα τη φιλολογία περί «αιώνιων φοιτητών» προσεταιρίζεται νοικοκυραίους για να αποκλείσει από την τριτοβάθμια εκπαίδευση τους φτωχούς φοιτητές.
Οι οικονομολόγοι Μάρθα Μπέιλι και Σούζαν Ντινάρσκι συνέκριναν τα ποσοστά αποφοίτησης στις δεκαετίες του 1960 και του 1970 με τα αντίστοιχα στις δεκαετίες του 1980 και του 1990. Το ποσοστό των φοιτητών από υψηλού εισοδήματος οικογένειες που πήρε πτυχίο αυξήθηκε από 36% σε 54%. Το ποσοστό από τα χαμηλού εισοδήματος σπίτια έμεινε σχεδόν αμετάβλητο (από 5% σε 9%).
Αλλά και η περίφημη θεωρία περί «νόμου και τάξης» λειτουργεί ως τροφοδότης της ανισότητας. Ως γνωστόν, ο «νόμος» είναι μια εύπλαστη έννοια που συνδέεται με την πολιτική, ενώ η «τάξη» συνδέεται με τα όρια που μια κοινωνία θεωρεί αποδεκτά και ανεκτά. Στην πραγματικότητα, η θεωρία αυτή χρησιμοποιείται ως μήτρα για να αναπαραχθεί η φτώχεια και ο αποκλεισμός και να μεταφερθεί από τη μια γενιά στην επόμενη. Αυτό συμβαίνει για συγκεκριμένους λόγους.
Κατ’ αρχάς το περιορισμένο εισόδημα των γονιών επηρεάζει το επίπεδο μόρφωσης των παιδιών. Επίσης, οι χαμηλού εισοδήματος γονείς έχουν λιγότερες διασυνδέσεις για να βοηθήσουν τα παιδιά τους να βρουν καλές θέσεις εργασίας. Αλλά και η αυστηροποίηση του «νόμου» και η άκριτη εφαρμογή της «τάξης» αντί να καλυτερεύουν τις ζωές, τις χειροτερεύουν.
Στις ΗΠΑ, από τη δεκαετία του 1970 και του 1980 άρχισαν να φυλακίζουν πολύ περισσότερους νέους άντρες, συμπεριλαμβανομένων πολλών για ήσσονος σημασίας αδικήματα. Εχοντας ποινικό μητρώο, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να βρουν μια σταθερή δουλειά με αξιοπρεπή αμοιβή.
Ουσιαστικά, η κυβέρνηση αντιγράφοντας το αμερικανικό μοντέλο εγκλωβίζει –με νόμους– τους γονείς με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα αλλά και τα παιδιά τους σε μόνιμη ανέχεια, ενώ ταυτόχρονα απαιτεί από αυτούς να συμβιβάζονται και να συμμορφώνονται στη μοίρα τους επικαλούμενη την... τάξη.
Αυτή είναι η αλυσίδα με την οποία μας έδεσαν οι δανειστές. Στην αρχή, με την αποδοχή και τη συμμετοχή των κυβερνήσεων των εννέα προηγούμενων χρόνων, ανάγκασαν τους Ελληνες να αποδεχτούν την ανισότητα ως κάτι το φυσιολογικό και αναπόφευκτο. Τώρα, με τη σημερινή κυβέρνηση, πετούν εκατοντάδες χιλιάδες στα πιο ανήλια μπουντρούμια της φτώχειας, χωρίς καμία προοπτική να αντικρίσουν κάποια μέρα το φως.
1. Το προφίλ της «ελληνικής» ανισότητας ήταν μέχρι το 2010 διαφορετικό –λόγω της δομής της οικονομίας– από εκείνο των ΗΠΑ και της Ε.Ε.
*δημοσιογράφος, συγγραφέας

Τρίτη 3 Δεκεμβρίου 2019

Καταγγελία για αλλοίωση Πανελλαδικών εξετάσεων

Καταγγελία για αλλοίωση Πανελλαδικών εξετάσεων

  • A-
  • A+
Μια εξαιρετικά σοβαρή και επώνυμη καταγγελία που έχει σταλεί στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας και αφορά στις Πανελλαδικές Εξετάσεις έρχεται σήμερα στο φως της επικαιρότητας.
Σύμφωνα με την καταγγελία, μεγάλος αριθμός μαθητών ιδιωτικού σχολείου της Αττικής που διαφήμισε φέτος «πρωτιές» στις Πανελλαδικές εξετάστηκε προφορικά, με αμφίβολης εγκυρότητας γνωματεύσεις για ...τενοντίτιδα, μαζί με τους φυσικώς αδυνάτους. Είναι γνωστό ότι η προφορική εξέταση βαθμολογείται επιεικέστερα από τη γραπτή και μάλιστα σε μια χρονιά που τα θέματα των εξετάσεων ήταν ιδιαίτερα δύσκολα. Ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών (ΟΙΕΛΕ) επικοινώνησε με την καταγγέλλουσα μητέρα, η οποία μίλησε για «γεγονότα» κι όχι για απλές υποθέσεις, τονίζοντας μάλιστα ότι κανένας από το Υπουργείο ή τη Διεύθυνση Εκπαίδευσης δεν επικοινώνησε μαζί της, παρά το γεγονός ότι είχε αποστείλει την καταγγελία εδώ και εβδομάδες.
Η σοβαρή αυτή καταγγελία προστίθεται σε μια σειρά πρόσφατων ανάλογων ζητημάτων για τέτοιου είδους περιστατικά. Οι αρμόδιες υπηρεσίες ωστόσο μπορούν να διερευνήσουν τις καταγγελίες εύκολα και γρήγορα, καθώς όλα τα στοιχεία είναι στη διάθεσή τους σχετικά με το ποιοι μαθητές εξετάστηκαν ως φυσικώς αδύνατοι, με ποια αιτιολογία και τι βαθμούς έλαβαν. 
Πάντως, το φαινόμενο της υπονόμευσης σοβαρών εξεταστικών διαδικασιών σε ιδιωτικά σχολεία δεν είναι πρωτόγνωρο. Αρκεί να μελετήσει κάποιος τις ανακοινώσεις μας την τελευταία δεκαετία, με αποκορύφωμα την καταδολίευση των εξετάσεων του ΙΒ το 2009 σε τρία μεγάλα ιδιωτικά σχολεία της Αθήνας. Παραθέτουμε αυτούσια, με αφαίρεση ευαίσθητων δεδομένων, την επιστολή της μητέρας.

Θέμα: «Καταγγελία - Αίτημα»

Β............. Δ............
ΙΑΤΡΟΣ
ΤΗΛ. : 693...................
Στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Αθήνας φημολογείται ότι στις Πανελλήνιες Εξετάσεις του έτους 2019 εξετάστηκαν προφορικά πολλοί μαθητές που προέρχονταν από τα Εκπαιδευτήρια .......................... που βρίσκεται ....................................
Ο αφύσικα υψηλός αριθμός των προφορικά εξεταζόμενων μαθητών (οι περισσότεροι φημολογείται ότι έπασχαν από τενοντίτιδα) σε συνδυασμό και με τις άριστες βαθμολογίες τους, και μάλιστα σε χρονιά που χαρακτηρίστηκε από ιδιαίτερα δύσκολα θέματα, δημιουργεί πολλά ερωτηματικά για την εγκυρότητα των ιατρικών γνωματεύσεων οι οποίες ελήφθησαν υπόψη για τον χαρακτηρισμό των μαθητών αυτών ως φυσικώς αδυνάτων, τη διαδικασία των προφορικών εξετάσεων καθώς και τον τρόπο της ορθής / αντικειμενικής / αδιάβλητης αξιολόγησης της επίδοσής τους.
Ο θεσμός των Πανελλήνιων Εξετάσεων έχει διαχρονικά κερδίσει την εμπιστοσύνη όλων των εμπλεκόμενων φορέων, μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών. Προκειμένου να διασφαλιστεί ο αδιάβλητος χαρακτήρας του θεσμού και να σταματήσουν οι φήμες και τα ερωτηματικά που δημιουργήθηκαν, παρακαλούμε για τις δικές σας ενέργειες προκειμένου να επανεξεταστούν όλα τα δικαιολογητικά που επέτρεψαν στους μαθητές του αναφερόμενου Λυκείου να εξεταστούν προφορικά, καθώς και η διαδικασία εξέτασής τους.
Ως μητέρα πέντε παιδιών, τα τέσσερα είναι ήδη φοιτητές και το τελευταίο είναι υποψήφιο στις φετινές Πανελλήνιες Εξετάσεις , θεωρώ ότι πρέπει να τύχω της άμεσης απάντησής σας

Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2019

Η δημόσια εκπαίδευση βορά στους ιδιώτες

Αννα Ανδριτσάκη
Ακρως ανησυχητικά για το μέλλον της Παιδείας στην Ελλάδα είναι τα ευρήματα της έρευνας που πραγματοποίησαν η ΟΛΜΕ και η ΔΟΕ: Η διαχρονική υποχρηματοδότηση, η υποστελέχωση, ο θεσμός των πανελλαδικών και η παραπαιδεία οδηγούν στην πλήρη υποβάθμιση και, ως εκ τούτου, στην βίαιη ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης
Πώς, γιατί και πόσο μπορεί να ιδιωτικοποιηθεί η δημόσια εκπαίδευση σε μια χώρα; Αν δεχθούμε ότι το φαινόμενο της ιδιωτικοποίησης συνδέεται με το δίπολο της πολιτικής του υπαρκτού και του ανύπαρκτου, δηλαδή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με αυτά που μια πολιτεία κάνει και με τις συνέπειες αυτών που δεν κάνει, τότε, αυτομάτως, καταλαβαίνουμε πού βρισκόμαστε. Στο σημείο όπου οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί προειδοποιούν: «Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα αντιμετωπίζει ευθέως μια ανερχόμενη τάση ιδιωτικοποίησης, φτάνοντας σχεδόν στο όριο όπου μια πιο οργανωμένη και ίσως και πιο “βίαιη” ιδιωτικοποίηση βρίσκεται προ των πυλών».
Πρόκειται για ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας που πραγματοποίησαν οι συνδικαλιστικές εκπαιδευτικές ομοσπονδίες ΟΛΜΕ και ΔΟΕ με την υποστήριξη της Διεθνούς Ομοσπονδίας «Education International» βάσει οικονομικών στοιχείων, νομοθετικών ρυθμίσεων αλλά και απόψεων που ζητήθηκαν από εκπαιδευτικούς καθώς και φοιτητές παιδαγωγικών τμημάτων.
Η έρευνα, που έχει τίτλο «Το δημόσιο σχολείο στην Ελλάδα-Οψεις και τάσεις μιας αναδυόμενης ιδιωτικοποίησης», εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης καμπάνιας του διεθνούς συνδικαλιστικού φορέα «για την καταπολέμηση της ιδιωτικοποίησης και της εμπορευματοποίησης στην εκπαίδευση στη Νότια Ευρώπη».
Τα τελευταία χρόνια, ακόμα και στη μνημονιακή περίοδο, οι «σκιώδεις» πλευρές της εκπαίδευσης εντάθηκαν και διευρύνθηκαν. Σύμφωνα με την έρευνα, που ξεκίνησε το 2016 και ολοκληρώθηκε φέτος (με τα αριθμητικά δεδομένα ωστόσο να σταματούν στο 2016), οι ιδιωτικές δαπάνες για τη «σκιώδη» εκπαίδευση αποτελούν το 34,7% των δαπανών για τη δημόσια εκπαίδευση και το 40,1% των δαπανών της ιδιωτικής.
Στη δευτεροβάθμια περισσότερο (67,9% και 69,7%, το 2014), στην πρωτοβάθμια λιγότερο (18,3% και 34,4%, το 2014). Βασικές συνέπειες, αναφέρεται στην έρευνα, η πρόκληση σημαντικών απωλειών εισοδημάτων σε συνθήκες λιτότητας και βίαιης δημοσιονομικής πειθαρχίας (η ελληνική οικογένεια, ακόμα και σε μνημονιακές συνθήκες, συνέχισε να δαπανά τεράστια ποσά στην εκπαίδευση) και η περαιτέρω απαξίωση του δημόσιου χώρου της εκπαίδευσης με δεδομένες και τις μεταρρυθμιστικές παρεμβάσεις. Συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των δαπανών.
Το 2009, οι δαπάνες για την Παιδεία έφταναν το 37% στη δευτεροβάθμια και το 31% στην πρωτοβάθμια, το 2016 πήγαν στο 30% και 32%, αντιστοίχως.
Με άλλα λόγια, τα φροντιστήρια, τα ιδιαίτερα, τα ξένων γλωσσών, τα «Κέντρα Μελέτης» μαθητών Δημοτικού και ό,τι δεν μπορεί να καλυφθεί από το σχολείο σε συνδυασμό με τις απολύσεις, την υποχρηματοδότηση και την υποβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης ειδικά τη μνημονιακή περίοδο οδήγησαν στο αδιέξοδο. Εκεί όπου βρίσκεται και κινδυνεύει να μείνει το ελληνικό σχολείο αν δεν γίνει η στροφή ανάκαμψης. Οχι εύκολο, λέει η έρευνα.
Η συρρίκνωση του κράτους και λόγω αυτού η μεταβίβαση κρίσιμων τομέων λειτουργίας των σχολείων σε άλλους παράγοντες, ιδιωτικούς, ημικρατικούς, τοπικούς, αυτοδιοικητικούς, δημιουργούν ένα πλαίσιο ανασφάλειας, αβεβαιότητας, που επηρεάζει και τις γονεϊκές στρατηγικές. Αποκέντρωση ευθυνών αλλά και χρηματοδότησης, επιβολή συστημάτων αξιολόγησης που οδηγούν σε κατηγοριοποίηση και αναπόφευκτα ανισότητα ανάμεσα στα σχολεία, εκπαίδευση με voucher (επιχειρήθηκε στην προσχολική), προσφυγή σε χορηγούς για υλικοτεχνική υποδομή αλλά και το ίδιο το σύστημα που είναι εξετασιοκεντρικό, που οδηγεί σε «ιεροποίηση» των πανελλαδικών, που εξαντλεί τις οικογένειες, όλα αυτά αποτελούν αγκάθια στον δρόμο της ανάκαμψης.
Ποιο είναι το όριο της ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης, διερωτώνται οι ερευνητές. Είναι οι νόμοι που την ιδιωτικοποιούν ή οι καθημερινές εκπαιδευτικές και κοινωνικές πρακτικές που βιώνει το ενδιαφερόμενο κοινωνικό σώμα;
Αν συμφωνήσουμε ότι είμαστε μεταξύ των «κοινωνιών διακινδύνευσης», τότε μόνη θεσμική απάντηση, σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έρευνας, είναι η δημιουργία του πλαισίου ασφαλείας που προκύπτει από τη συνύπαρξη τριών παραγόντων: πληρότητα των υποδομών, ικανότητα των δημόσιων θεσμών και εργασιακή ασφάλεια. Τα μεγάλα και ακόμα άλυτα δηλαδή ζητήματα στη χώρα…
Μεταξύ των βασικών παραγόντων ιδιωτικοποίησης, σύμφωνα με την έρευνα, είναι η υποχρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης, η αδυναμία της πολιτείας να καλύψει επαρκώς τις ανάγκες της, η «φετιχοποίηση» και «ιεροποίηση» της εισαγωγής στα ΑΕΙ, η δυσκολία των πανελλαδικών, η ανεπάρκεια της δημόσιας εκπαίδευσης σε ξένες γλώσσες, πληροφορική και καλλιτεχνικά, η αποδυνάμωση της ενισχυτικής διδασκαλίας και της πρόσθετης διδακτικής στήριξης.

Οι αιτίες

Αναλυτικά:
■ Η υποχρηματοδότηση. Το πιστεύει η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων. Το 33% συμφωνεί, ενώ το 50,9% δηλώνει ότι συμφωνεί απόλυτα. Διαφωνεί το 1,1%, ενώ το 5,1% διαφωνεί κάθετα. Υπάρχει και ποσοστό 9,9% που δεν παίρνει θέση.
■ Η αδυναμία της πολιτείας να καλύψει με αποτελεσματικό τρόπο τις ανάγκες της δημόσιας εκπαίδευσης. Αποτελεί βασικό παράγοντα ιδιωτικοποίησης, σύμφωνα με το συντριπτικό ποσοστό των ερωτηθέντων. Το 42,7% συμφωνεί, ενώ το 36,7% συμφωνεί απολύτως. Στην απέναντι πλευρά, το 1,7% απλώς διαφωνεί και 7,4% διαφωνεί απόλυτα. Το 11,5% ούτε συμφωνεί ούτε διαφωνεί.
■ Η ανεπάρκεια σε διδακτικό προσωπικό. Το 31,5% συμφωνεί και το 17,9% συμφωνεί απόλυτα πως οδηγεί στην ιδιωτικοποίηση. Διαφωνεί το 18,8%, ενώ το 9,7% διαφωνεί απολύτως. Ποσοστό 22,2% δεν εκφέρει άποψη.
■ Η ανεπάρκεια υλικοτεχνικής υποδομής. Συμφωνεί το 41,3% των ερωτηθέντων. Το 25,1% συμφωνεί απόλυτα. Διαφωνεί το 11,7%, διαφωνεί απόλυτα το 3,4%. Δεν γνωρίζει το 18,5%.
■ Ο θεσμός των πανελλαδικών εξετάσεων. Συντριπτικά τα ποσοστά: Το 33% συμφωνεί πως οδηγεί στην ιδιωτικοποίηση και το 27,36% συμφωνεί απόλυτα. Διαφωνεί το 13,1%, απόλυτα το 6%.
■ Η «φετιχοποίηση» της εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα. Εξίσου συντριπτικά τα δεδομένα. Σε ποσοστό 37,6% οι ερωτηθέντες συμφωνούν, σε ποσοστό 35,1% συμφωνούν απολύτως. Δηλαδή το 72,7%! Διαφωνεί το 7,2%. Απολύτως το 2,6%. Το υπόλοιπο 17,5% παρέμεινε ουδέτερο.
■ Η ανάπτυξη της φροντιστηριακής εκπαίδευσης. Απολύτως ενδεικτική η καταγραφή. Το 38,9% συμφωνεί, το 28,9% απόλυτα. Διαφωνεί το 9,7% και απόλυτα το 3,4%. Το 19,1% ούτε συμφωνεί ούτε διαφωνεί.
■ Οι ανισωτικές λειτουργίες του εκπαιδευτικού συστήματος. Το 32,2% συμφωνεί. Το 21,3% συμφωνεί απολύτως. Περισσότεροι από τους μισούς δηλαδή. Αντιθέτως, το 10,9% διαφωνεί, το 4,6% απολύτως. Αξοσημείωτο το 31% που απέφυγε να απαντήσει.
■ Η αποδυνάμωση της ενισχυτικής διδασκαλίας και της πρόσθετης διδακτικής στήριξης. Βρίσκει σύμφωνο το 39,7%, απολύτως δε, το 26,7%. Διαφωνεί το 9,5%, κάθετα το 4%. Το 20,1% δεν εκφράζει γνώμη.

Κυριακή 13 Οκτωβρίου 2019

Τζόκερ: ο «τρελός» του νεοφιλελευθερισμού

Μια μικρή λεπτομέρεια στην ταινία του Τοντ Φίλιπς έρχεται να μας θυμίσει ότι ο αληθινός κακός στις σύγχρονες ιστορίες του Μπάτμαν είναι ο… Αμερικανός πρόεδρος Ρόναλντ Ρίγκαν.
Το κείμενο περιλαμβάνει spoilers–αποκαλύψεις για την πλοκή της ταινίας
Ενας ψυχικά ασθενής μετατρέπεται σε δολοφόνο που σκοτώνει αθώους πολίτες βρίσκοντας χιλιάδες μιμητές ανάμεσα στα πιο λούμπεν στοιχεία μιας πόλης που σαπίζει ηθικά, οικονομικά και κοινωνικά μέσα στα ίδια της τα σκουπίδια. Οι αναλύσεις αρκετών μέσων ενημέρωσης για την ταινία «Τζόκερ» περιορίστηκαν σ' αυτήν την επιφανειακή ανάγνωση της ταινίας.
Και ύστερα ξεκίνησαν οι γνωστές αντιδράσεις: Οργανώσεις για την προστασία ατόμων με ψυχικά προβλήματα κατήγγειλαν (ορθώς) ότι στη συντριπτική πλειονότητά τους οι ψυχικές ασθένειες δεν οδηγούν στη βία. Αλλοι σχολιαστές εξέτασαν την περίπτωση του «Τζόκερ» καταφεύγοντας στις θεωρίες του μεγάλου ψυχαναλυτή Ζακ Λακάν για να εξηγήσουν τις σχέσεις με τον πατέρα του και τη μητέρα του.

Joker  

Ελπίζω ο θάνατός μου να βγάζει πιο πολύ νόμισμα από τη ζωή μου (I just hope my death makes more cents than my life) 
Αυτές οι ψυχαναλυτικές και ψυχιατρικές προσεγγίσεις, όμως, φαίνεται να αγνοούν ίσως την πιο σημαντική σκηνή της ταινίας, που αποδεικνύει ότι η «τρέλα» του Τζόκερ είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών: τη στιγμή που μια κοινωνική λειτουργός ανακοινώνει στον ήρωα ότι κόβονται τα δημόσια προγράμματα ψυχικής υγείας, χάρη στα οποία λάμβανε τα φάρμακά του και μπορούσε να επισκέπτεται γιατρούς.
Δεν πρόκειται για ένα σεναριακό εύρημα που διευκολύνει την πλοκή. Η σχετική απόφαση ελήφθη πραγματικά το 1988 από τον πρόεδρο Ρίγκαν ο οποίος ψαλίδισε τα ομοσπονδιακά προγράμματα ψυχικής υγείας κατά 25% πετώντας κυριολεκτικά στον δρόμο χιλιάδες ανθρώπους που έβρισκαν καταφύγιο και προστασία σε κρατικές δομές. Πολλοί από αυτούς κατέληξαν σύντομα σε φυλακές, ακριβώς τη στιγμή που ο Ρίγκαν δημιουργούσε τη βιομηχανία ιδιωτικών σωφρονιστικών καταστημάτων. Το νεοφιλελεύθερο κράτος δημιουργούσε ταυτόχρονα την προσφορά και τη ζήτηση κρατουμένων, προς όφελος του ιδιωτικού τομέα.
Το αποτέλεσμα ήταν ότι μέχρι το 2012 οι ψυχικά ασθενείς που βρίσκονταν στη φυλακή ξεπερνούσαν κατά 10 φορές αυτούς που νοσηλεύονταν σε κρατικές δομές. Σήμερα 400.000 ενήλικοι με ψυχικές ασθένειες βρίσκονται στη φυλακή χωρίς καμία ιατρική παρακολούθηση.
H σκηνή με την κοινωνική λειτουργό είναι μία μόνο από τις στιγμές όπου ο Τοντ Φίλιπς αναλύει με αμιγώς πολιτικούς και ταξικούς όρους την κατάσταση στην οποία έχει βρεθεί η Γκόθαμ Σίτι (για την οποία δεν καταβάλλει καμία προσπάθεια να κρύψει ότι είναι η Νέα Υόρκη της δεκαετίας του ’80). Σχεδόν κάθε δεινό αποδίδεται άμεσα σε κοινωνικές συγκρούσεις και εν τέλει στον καπιταλισμό και στο κυρίαρχο οικονομικό του δόγμα, τον νεοφιλελευθερισμό.
Το γεγονός, παραδείγματος χάριν, ότι η πόλη βυθίζεται στα σκουπίδια δεν είναι αντανάκλαση της ηθικής της παρακμής αλλά μιας απεργίας των συνεργείων καθαρισμού, την οποία εκμεταλλεύονται τα ΜΜΕ για να προωθήσουν μια ανθρωποφάγο μορφή κοινωνικού αυτοματισμού. Ενώ όμως το κυρίαρχο σύστημα εργάζεται για να στρέψει τη μία κοινωνική ομάδα απέναντι στην άλλη, οι κάτοικοι εξεγείρονται απέναντι στον πραγματικό ταξικό τους εχθρό, τον δισεκατομμυριούχο πατέρα του Μπάτμαν και τους πλούσιους χρηματιστές της πόλης.
Ακόμη και στη σκηνή με την κοινωνική λειτουργό, που περιγράψαμε, η ταινία διαλύει όλη τη ρητορική της πολιτικής της ταυτότητας (identity politics). «Ανθρώπους σαν και εσένα σάς έχουν χεσμένους, Αρθουρ, όπως έχουν χεσμένους και ανθρώπους σαν εμένα» λέει στον λευκό ασθενή και ιδιωτικό υπάλληλο η μαύρη κοινωνική λειτουργός του αμερικανικού Δημοσίου. Καθαρές κουβέντες… ταξικές.
Προφανώς η ταινία δεν παύει να είναι ένα εμπορικό προϊόν, αξίας 55 εκατομμυρίων δολαρίων, και δεν καταφέρνει να ξεφύγει από ορισμένα βασικά κλισέ του Χόλιγουντ: οι εξεγέρσεις πραγματοποιούνται από τον «όχλο» και όχι από οργανωμένα κινήματα ενώ συχνά οι πρωταγωνιστές τους επιδίδονται σε προσωπικές βεντέτες (αλήθεια, πόσο θυμίζει αυτή η αφήγηση το πνεύμα των αναθεωρητών της Ιστορίας για τον ελληνικό Εμφύλιο;).
Ο σκηνοθέτης Τοντ Φίλιπς, όμως, καταφέρνει να θέσει στο πρώτο μέρος της ταινίας τα σωστά ερωτήματα, ακόμη και αν, όπως φαίνεται από το δεύτερο μέρος, δεν είναι σε θέση να δώσει τις καλύτερες απαντήσεις. Ακόμη και έτσι πετυχαίνει κάτι απροσδόκητο: ογδόντα χρόνια από την πρώτη εμφάνιση του ανθρώπου-νυχτερίδα στο περιοδικό Detective Comics (τεύχος 27, 1939), ο Φίλιπς αντιστρέφει τους όρους της ιστορίας παρουσιάζοντας την οικογένεια του Μπάτμαν όχι σαν εύπορους φιλάνθρωπους που πέφτουν θύματα κακοποιών αλλά σαν αδίστακτους καπιταλιστές που σκοτώνονται σε μια λαϊκή εξέγερση. Και ο Τζόκερ είναι το «θύμα» των συνθηκών που αυτοί δημιουργούν.
Ας μας συγχωρεθεί η αυθάδεια να πούμε ότι ο σκηνοθέτης παίρνει την ιστορία, που βρίσκεται με το κεφάλι κάτω (όπως έλεγε ο Μαρξ για τη διαλεκτική του Χέγκελ), και την αναποδογυρίζει για να πατήσει στα πόδια της.

Η εκπαίδευση στην μεγάλη οθόνη

 Η εκπαίδευση στην μεγάλη οθόνη
Η οργάνωση κινηματογραφικών προβολών με θέμα την εκπαίδευση είναι το όνειρο πάρα πολλών εκπαιδευτικών, οι οποίοι κάτω από αντίξοες πολλές φορές συνθήκες κυρίως σε ό,τι έχει να κάνει με τις υποδομές, καταφέρνουν να προβάλουν ταινίες τους μαθητές. Έτσι οι καθηγητής της Γ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης ξεκινούν και αυτοί ένα φιλόδοξο σχέδιο να καταφέρουν να καθιερώσουν μία κινηματογραφική λέσχη. Σε αυτό το πλαίσιο προτείνουν και τις παρακάτω 37 ταινίες που το περιεχόμενό τους αρμόζει για εκπαιδευτική προβολή και οι οποίες ταινίες δίνουν βήμα για παρατηρήσεις, προτα΄σεις, διορθώσεις και συμπληρώσεις.
Η ζωή στο σχολείο χωρίς ωραιοποίηση και αφέλεια, με τη ματιά σημαντικών σκηνοθετών. Η εφηβεία, η εκπαίδευση, η εξουσία, το ζήτημα της ταυτότητας, η ελευθερία και η αμφισβήτηση,  ο ρατσισμός, η βία στην εκπαίδευση , οι εναλλακτικές μορφές εκπαίδευσης, οι ταξικοί φραγμοί στην εκπαίδευση, ο ρόλος του εκπαιδευτικού, σε διαφορετικές εποχές και χώρες.
  1. H λέσχη των αυτοκρατόρων,(2003) μια ταινία για έναν καθηγητή Ιστορίας που προσπαθεί να διδάξει όσο καλύτερα μπορεί τους μαθητές του διδάσκοντάς τους παράλληλα και αξίες και στάσεις. Ώσπου η άφιξη ενός νέου μαθητή θα του ανατρέψει τον γνωστό του κόσμο έως τώρα.
  2. Freedom Writers,(2007) μια αληθινή ιστορία για μια καθηγήτρια στην Αμερική η οποία προσλαμβάνεται σε ένα σχολείο και έχει να αντιμετωπίσει ένα χωρισμένο-μειονοτικό-επιθετικό μαθητικό πληθυσμό από διαφορετικές φυλές και εθνικότητες με πολλά προβλήματα βίας, ανεργίας κλπ. Προσπαθεί πολύ να τα καταφέρει ώσπου της έρχεται η ιδέα να βάλει τους μαθητές της να γράψουν ένα ημερολόγιο.
  3. Τα παιδιά της χορωδίας,(2004) του Κριστό Μπαρατιέ.  γαλλική ταινία που μας ξετυλίγει την ιστορία σε ένα οικοτροφείο αρρένων με πρωταγωνιστές τον νέο επιστάτη του σχολείου, τους μαθητές (ο καθένας με τα ταλέντα του) και τον Διευθυντή. Η φράση «action-reaction» τα λέει όλα για την παιδαγωγική του Διευθυντή. ), Βρισκόμαστε στη Γαλλική επαρχία, και συγκεκριμένα, στο Fond de l’ Etang, σχολείο για τα ατίθασα και ορφανά αγόρια. Στα μέσα του 20ου αιώνα, διευθυντής είναι ο αυστηρός κύριος Ρασίν, μότο του οποίου είναι το “Δράση – Αντίδραση”, ότι, δηλαδή, κάθε αταξία θα ακολουθεί μια σκληρή τιμωρία. Φυσικά, η απειλή δεν έχει κανένα απολύτως αποτέλεσμα στους μικρούς μαθητές. Γι’ αυτό, θα καταφθάσουν ενισχύσεις. Η άφιξη του δασκάλου και μουσικού Ματιέ, το 1949, θα ανατρέψει τα πάντα στο σχολείο. Ο ευγενικός δάσκαλος βλέπει σε κάθε παιδί ένα σύνολο άπειρων δυνατοτήτων, σε αντίθεση με το διευθυντή του σχολείου.
  4. Ανάμεσα σε τοίχους, (2008) γαλλική ταινία με κεντρικό θέμα ένα δημόσιο σχολείο στο Παρίσι και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί. Βρισκόμαστε σε μια τάξη μαθητών γύρω στα 13 με 15, στη Γαλλία, και καθηγητής είναι ο Φρανσουά, ο οποίος καλείται να αντιμετωπίσει διάφορες νοοτροπίες, κουλτούρες, χούγια από παιδιά που προέρχονται από διαφορετικές χώρες, θρησκείες, ηλικίες και έχουν διαφορετικές συνήθειες. Αυτό που διαχωρίζει το Φρανσουά από τους υπόλοιπους καθηγητές είναι η ειλικρίνειά του. Τους τη λέει, αλλά ταυτόχρονα τους σέβεται, τους κάνει πλάκα και ταυτόχρονα προσπαθεί να τους καταλάβει.
  5. Ο κύκλος των χαμένων ποιητών,(1989) κλασσική ταινία με τον Ρόμπιν Γουίλιαμς σαν καθηγητή να διδάσκει ποίηση σε ένα κολλέγιο αρρένων. «Captain, oh my captain». “Oh captain, my captain!”. Μια ομάδα εφήβων, με οδηγό την ποίηση τολμούν να αναζητήσουν τον προσωπικό τους βηματισμό, με τον οποίο θα διασχίσουν τη ζωή και θα παραμείνουν όρθιοι. Προστάτης τους μέχρι την ελευθερία, ένας καθηγητής () που εκτός από τις γνώσεις των σχολικών εγχειριδίων, αναλαμβάνει αυτοβούλως να τους εκπαιδεύσει πως να στέκονται στο ύψος όλων εκείνων, που δεν μετριούνται με μηδενικά και προεξαργυρωμένες βραβεύσεις, αλλά με όνειρα και πίστη.
  6. Ο ξεχωριστός κύριος Χάντινγκ,(1997) ένας ξεχωριστός μαθητής, οι κολλητοί του και δύο καθηγητές, ένας μαθηματικός και ένας ψυχολόγος να τον διεκδικούν ο καθένας για τους δικούς του λόγους.
  7. Το χαμόγελο της Μόνα Λίζα (2003)Με την Τζούλια Ρόμπερτς. Η Κάθριν Γουάτσον είναι μία καθηγήτρια που αφήνει το αγόρι της και τη ζωή της στο Λος Άντζελες για να διδάξει στο Γουέλσλι, ένα συντηρητικό, ιδιωτικό κολέγιο θηλέων στη Μασαχουσέτη των Ηνωμένων Πολιτειών το 1953. Η Γουάτσον ενθαρρύνει τις σπουδάστριες να γίνουν καριερίστες. Θέλει οι μαθήτριές της να γίνουν ηγέτες του κόσμου και όχι απλές νοικοκυρές. Χρησιμοποιεί μοντέρνα τέχνη για να δείξει ότι δε χρειάζεται να ακολουθήσουν το γυναικείο στερεότυπο. Πιστεύει ότι οι γυναίκες μπορούν να κάνουν πολλά περισσότερα πράγματα από το να είναι μόνο σύζυγος και μητέρα. Η δουλειά της όμως έρχεται σε αντίθεση με τις μεθόδους του κολεγίου και οι συντηρητικές γυναίκες που διευθύνουν το σχολείο της προτείνουν να μείνει μόνο στις διδακτικές της αρμοδιότητες και να μην προσπαθεί να εκφράσει τις φιλελεύθερες απόψεις της στις μαθήτριες. Την απειλούν ότι μπορεί να χάσει τη δουλειά της.
  8. Επικίνδυνα μυαλά, με την Μισέλ Πφάιφερ, μια πρώην πεζοναύτης που πραγματοποιεί το όνειρό της να διδάξει σε γυμνάσιο. Διορίζεται σε σχολείο του Λος Άντζελες και ξεπερνά τους τύπους του εκπαιδευτικού συστήματος, για να πλησιάσει τους μαθητές της, την πλειοψηφία των οποίων αποτελούν παιδιά με προβλήματα, από τις κατώτερες κοινωνικά τάξεις. Η ταινία αυτή παρουσιάζει ένα σχολείο με προβληματικούς μαθητές.. Σας προτείνουμε να δείτε την ταινία, γιατί μας δείχνει πως αλλάζουν τα παιδιά στην εφηβεία όταν βρεθούν καθηγητές που τολμούν να τους μιλήσουν σε γλώσσα που καταλαβαίνουν. Είναι μια ταινία με πολύ αγωνία και χιούμορ.
  9. Νιώσε το ρυθμό, (2006)με τον Αντόνιο Μπαντέρας. Ο Pierre Dulaine είναι χορευτής και ιδιοκτήτης μια σχολής χορών πίστας στη Νέα Υόρκη, όπου φοιτούν πλουσιόπαιδα. Ένα βράδυ, γίνεται τυχαία μάρτυρας ενός περιστατικού βανδαλισμού από κάποιους μαθητές κι αποφασίζει να γίνει εθελοντής δάσκαλος χορού στο λύκειό τους με σκοπό να τους βοηθήσει με τον τρόπο του. Η δύσπιστη διευθύντρια του σχολείου του αναθέτει μια ομάδα τιμωρημένων μαθητών με προβλήματα συμπεριφοράς. Αυτοί αρχικά τον αντιμετωπίζουν με χλευασμό, αλλά τελικά καταφέρνει να τους κινήσει το ενδιαφέρον, προτρέποντάς τους να λάβουν μέρος σ’ έναν διαγωνισμό χορού.
  10. Η ζούγκλα του μαυροπίνακα (1955), του Ρίτσαρντ Μπρουκς το φαινόμενο του «στιγματισμού» και κοροϊδίας μαθητών από συμμαθητές τους είναι συχνό στα σχολεία, σύμφωνα με έρευνες. Στην ταινία είναι ο μοναδικός που φοράει γυαλιά μέσα στην τάξη. Οι συμμαθητές του τον έχουν «στιγματίσει» γι΄ αυτήν την απλή εξωτερική διαφορά του σε σύγκριση με τους υπολοίπους. Τον κοροϊδεύουν και τον εξευτελίζουν φωνάζοντάς τον «γυαλάκια». Άλλοι τον αποκαλούν «τζαμαρία». Κάποιοι μάλιστα τον έχουν αποκλείσει από την παρέα.
  11. Το κύμα (2008), του Dennis Gansel. Οταν συνειδητοποιεί, ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι διδασκαλίας της Ιστορίας, προκαλούν αφόρητη ανία στους μαθητές του, ένας νεαρός καθηγητής, προτείνει την εφαρμογή ενός ιδιότυπου πειράματος, που προβλέπει συγκρότηση μιας ελίτ με μυστικούς κώδικες, σκληρή πειθαρχία και υψηλούς στόχους. Οι μαθητές θα οδηγήσουν το πείραμα σε απόλυτη επιτυχία και, χωρίς να το καταλάβουν, θα αρχίσουν να υποκύπτουν στη διακριτική γοητεία του φασισμού. Η ταινία αποδεικνύει την καταστροφική δύναμη της επιβαλλόμενης πειθαρχίας.
  12. Τα 400 χτυπήματα (1959), του Φρανσουά Τρυφώ. Μια ταινία ύμνος στη εφηβεία, τα πάθη και την αθωότητα της που την συνοδεύουν, που στρέφεται ενάντια σε κάθε εξουσιαστικό μηχανισμό, χωρίς να καταλήγει στον εύκολο διδακτισμό και δίχως να κλείνεται σε κάποιο ιδεολογικό σχήμα.
  13. Στον κύριο μας με αγάπη (1967), με τον Σίντνευ Πουατιέ. Μη μπορώντας να βρει δουλειά ως μηχανικός, ο Mark Thackeray αποφασίζει να εργαστεί προσωρινά ως καθηγητής σε μια τάξη στο East End του Λονδίνου.Έχοντας να αντιμετωπίσει τη δύστροπη συμπεριφορά των μαθητών του, θα προσπαθήσει να τους μάθει να σέβονται τους συνανθρώπους τους αλλά κυρίως τον εαυτό τους. Γρήγορα θα καταλάβει ότι οι μαθητές του χρειάζονται ένα διαφορετικό είδος εκπαίδευσης από αυτό ενός εγχειριδίου. Ότι χρειάζονται να επικοινωνήσουν μαζί του και μεταξύ τους σαν ενήλικοι. Να μιλούν για θέματα που έχουν απορίες. Να μην χρησιμοποιούνται από τον καθηγητή στα πλαίσια μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας που αναπαράγει σχέσεις εξουσίας, για να μπορέσουν τα άγρια νιάτα, τα αλητάκια και τα “παλιοθήλυκα” να εξελιχθούν σε ώριμους ενηλίκους που μπορούν και σκέφτονται.
  14. Μαντανάγιο (1967), του Ακίρα Κοροσάβα. Ένας υπέργηρος δάσκαλος ζει πανευτυχής με τη γυναίκα του σε μια «καλύβα» ελάχιστων τετραγωνικών μέτρων. Η καλύβα είναι περιτριγυρισμένη από μικρό κήπο και το νεράκι ενός ποταμού ρέει ήσυχα στο τοπίο. Οι μαθητές του δεν τον έχουν ξεχάσει, αλλά τον επισκέπτονται συχνά γεμάτοι δώρα, όμως εκείνος είναι ευχαριστημένος με τα ελάχιστα! Κάθε χρόνο, οι μαθητές διοργανώνουν μια μικρή γιορτή για τα γενέθλια του σοφού δάσκαλου.
  15. Εάν (1968), του Λίντσευ Άντερσον. Σε ένα δημόσιο σχολείο στη Βρετανία, που ζουν εσωτερικοί οι μαθητές του, ο τρόπος εκπαίδευσης και επικοινωνίας με τα παιδιά είναι καθ’ όλα βάρβαρος και ακατανόητος: οι ιεραρχίες του, ο τρόπος διδασκαλίας του, και η εν γένει στάση του, έχουν να κάνουν περισσότερο με στρατό παρά με σχολείο. Βλέπουμε το λεπτομερές μωσαϊκό του παραλογισμού ενός συστήματος εκπαίδευσης, την αλόγιστη βία που χρησιμοποιεί, την αντίδραση των πιο ανήσυχων πνευμάτων του και την, εντέλει, αιματηρή εξέγερση τους. Η τελευταία σκηνή, από τις πλέον χαρακτηριστικές του κινηματογράφου,
  16. Ούτε ένας λιγότερος (1999), του Ζανγκ Γιμού. Σ’ ένα χωριό ξεχασμένο από τον θεό, ο δάσκαλος θα πρέπει να φύγει για ένα μήνα και στο πόδι του αφήνει μια 13χρονη απόφοιτο… δημοτικού. Μα της εξηγεί καλά: “Θα πληρωθείς μόνο όταν γυρίσω κι έχεις καταφέρει να κρατήσεις όλους μου τους μαθητές. Δε θέλω ούτε έναν λιγότερο». Η μικρή μπαίνει στην τάξη και γράφει το μάθημα στον πίνακα. Λέει στους μαθητές να το αντιγράψουν, αλλά βλέποντας ότι ο καθένας κάνει ό,τι θέλει βγαίνει από την αίθουσα και κάθεται μπροστά στην πόρτα για να μη φύγει κανείς. Όμως, όπως ακούγεται και μέσα στο φιλμ “τη σήμερον ημέρα είναι πιο δύσκολο να κρατάς τα παιδιά στο σχολείο από το να τα διδάσκεις”. Και αρχίζουν οι διαρροές.
  17. Μάθε παιδί μου γράμματα (1981), του Θόδωρου Μαραγκού. Θέμα της ταινίας, η μόρφωση των νέων στην Ελλάδα μέσα από την ιστορία μιας μικρής ορεινής πόλης που μαραζώνει τις τελευταίες δεκαετίες μετά τον πόλεμο λόγω της εσωτερικής μετανάστευσης. Η υπόθεση εκτυλίσσεται σε ένα χωριό της ορεινής Αρκαδίας λίγο μετά τη μεταπολίτευση. Τα αποκαλυπτήρια ενός μνημείου πεσόντων κατά την Κατοχή αναστατώνουν την τοπική κοινωνία, καθώς παραλείπεται το όνομα του Χρίστου Καναβού, ενός κομμουνιστή αντιστασιακού που σκοτώθηκε στην περιοχή. Ο Μαραγκός δημιουργεί μια ταινία που επιφανειακά φαίνεται να διακωμωδεί τα κακώς κείμενα της εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Ωστόσο, στο βαθύτερο πυρήνα της και ειδικά προς το τέλος της βλέπουμε πως η ταινία αξιοποιεί την κακή κατάσταση του εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα για να μας μιλήσει για ένα θέμα ταμπού στην εποχή της: τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.
  18. Rushmore- Wes Anderson (1998)
Σε τελείως άλλο ύφος από τις δυό προηγούμενες προτάσεις μας,  μια πολύ στυλιζαρισμένη ταινία τόσο στην κατασκευή της όσο και στο σενάριο και τους χαρακτήρες όπως όλες του Anderson, αλλά που καραφέρνει να σε συγκινήσει με την αλήθεια και τη ζεστασιά των ανθρώπων για τους οποίους μιλάει. Μια ταινία πάλι για αυτούς που δεν «κολλάνε» με τους υπόλοιπους, με τον ιδιαίτερο τροπο του Γουες.
  1. Peggy Sue Got Married – Η Πέγκυ Σου παντρεύεται- Francis Ford Coppola (1986)
Μια ταινία που μιλάει για την εφηβεία και το σχολείο με έναν διαφορετικό τρόπο, αφού είναι το «ταξίδι» μιας ενήλικης γυναίκας η οποία πέφτοντας λιπόθυμη σε μια συγκέντρωση παλιών συμμαθητών «επιστρέφει» ξανά στην εφηβεία της και στην τελευταία χρονιά πριν τελειώσει το σχολείο. Μια νοσταλγική και πικρή ταινία που μιλάει για τις δυσκολίες και την σκληρότητα των εφήβων αλλά και την μοναξιά όλων μας, μικρών και μεγάλων.
  1. High School - Fred Wiseman (1968)
Ενα ντοκιμαντέρ του 1968, μια από τις πρώτες ταινίες του «σινεμά βεριτέ», η καταγραφή της καθημερινότητας των μαθητών σε ένα σχολείο στην Φιλαδέλφια των ΗΠΑ. Το ντοκιμαντέρ αναδυκνείει μεταξύ άλλων τις εκπαιδευτικές μεθόδους της εποχής σε μια σειρά μαθημάτων, από τα Αγγλικά και τη Χημεία μέχρι την σεξουαλική αγωγή. Με έντονη πολιτική ματιά, ο Wiseman τονίζει το πως τελικά η εκπαίδευση τότε αλλά και τώρα, αντί να προωθεί την ελεύθερη και διαφορετική σκέψη, μετατρέπει τους μαθητές σε πειθήνια και συμβατικά ρομποτάκια, «χρήσιμα» για την κοινωνία και την κατανάλωση όπως την ξέρουμε.
  1. Fucking Amal - Lukas Moodysson (1998)
Ενας πολύ αγαπημένος σκηνοθέτης ο οποίος ασχολείται ιδιαίτερα με την παιδική και εφηβική ηλικία σε πολλές ταινίες του. Εδώ, πρωταγωνίστρια είναι η Αγκνες, μια έφηβη μοναχική μαθήτρια που είναι ερωτευμένη με την πιο «όμορφη» κοπέλα του σχολείου, την Ελιν. Μια κοπέλα που την ζηλεύουν και την έχουν ερωτευτεί όλοι, αλλά που και η ίδια αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης. Δύο κορίτσια τελείως διαφορετικά φαινομενικά μεταξύ τους, που έρχονται σε επαφή και γνωρίζουν η μια την άλλη…συγκινητικό, σκληρό και βαθιά πολιτικό με τον τρόπο του, ενα αριστούργημα από τις Σκανδιναβικές χώρες που αξίζει να δείτε.
  1. After Lucia- Μετά τη Λουκία- Michel Franco (2012)
Μια σοκαριστική, άγρια ταινία από το Μεξικό που ίσως να είναι από τις σημαντικότερες ταινίες που έχουν γυριστεί τα τελευταία χρόνια. Ένας πατέρας που χάνει τη γυναίκα του σε ατύχημα, και μετακομίζει με την έφηβη κόρη του Αλεξάνδρα  σε μια άλλη πόλη για μια νέα αρχή. Η 14χρονη Αλεξάνδρα προσπαθεί να ξεπεράσει τον θάνατο της μητέρας της και παράλληλα να ενσωματωθεί στο νέο σχολικό περιβάλλον, όταν πέφτει θύμα σχολικού εκφοβισμού. Ένα βίντεο που κάποιος συμμαθητής της τράβηξε, και που την δείχνει σε σεξουαλική πράξη, είναι μόνο η αρχή για μια χρονιά μέσα στην κόλαση, όπως αυτή που περνάει η Αλεξάνδρα. Ο σχολικός εκφοβισμός όπως ακριβώς είναι, σκληρός, άγριος, φρικαλέος, σε μια ταινία που δεν είναι καθόλου «ευκολη» για κανέναν. Όπως δεν είναι και η ζωή…
  1. Mister Lazhar / Monsieur Lazhar - Ο εξαιρετικός κύριος Lazhar [2011]
O κύριος Lazhar από την Αλγερία, προτείνει τον εαυτό του ως αντικαταστάτη της δασκάλας που αυτοκτόνησε σε ένα δημοτικό σχολείο του Καναδά. Από τη στιγμή που προσλαμβάνεται κάνει τα πάντα για να έρθει πιο κοντά στα παιδιά, να τους συμπαρασταθεί και να τους εξηγήσει την ανεξήγητη, ακόμη και για τους μεγάλους πολλές φορές, δύναμη της απώλειας, κατευνάζοντας τις παιδικές ψυχές αλλά και τους δικούς του δαίμονες. Ωστόσο, κανείς απ' τους συναδέλφους, γονείς, ακόμη κι απ' τα παιδιά, δεn γνωρίζει το παρελθόν του κυρίου Lazhar κι ότι από στιγμή σε στιγμή μπορεί να απελαθεί.
  1. That's what I am - Αυτός είμαι [2011]
Ο Andy Nichol είναι ένας έξυπνος 12χρονος μαθητής, ο οποίος, όπως τα περισσότερα παιδιά της ηλικίας του, θα κάνει τα πάντα για να αποφύγει την αντιπαλότητα επειδή φοβάται τον πόνο, την συντριπτική γελοιοποίηση και την τιμωρία από τους συμμαθητές των μεγαλύτερων τάξεων στο σχολείο. Ο αγαπημένος δάσκαλος όλων κ. Simon, ζευγαρώνει τον Andy με τον μεγαλύτερο παρία και απόβλητο του σχολείου, τον Stanley, σ' ένα κρίσιμο και μακρόπνοο έργο. Την ίδια ώρα ο καθηγητής βρίσκεται αντιμέτωπος με την μικροψυχία της τοπικής κοινωνίας, αντιμετωπίζοντας αξιοπρεπέστατα μία ανήθικη επίθεση.
  1. My good enemy / Min bedste fjende [2010]

Η ιστορία εξελίσσεται σε ένα Γυμνάσιο της Δανίας με πρωταγωνιστή τον Alf, ένα ήσυχο παιδί που του αρέσει το μπαλέτο. Λόγω του χαρακτήρα και των ενδιαφερόντων του δέχεται συνεχείς εκφοβιστικές επιθέσεις από μία ομάδα συμμαθητών του που φτάνουν σε ακραίες καταστάσεις. Στην προσπάθειά του να βρει διέξοδο, έρχεται σε επαφή με τον Τοκέ, έναν συμμαθητή του επίσης θύμα εκφοβιστικών επιθέσεων. Μαζί μοιράζονται τους προβληματισμούς τους και καταστρώνουν σχέδια για να πλήξουν τους εκφοβιστές τους.
Σταδιακά προσελκύουν κι άλλα παιδιά και μετατρέπονται σε ομάδα με «τελετουργίες» μύησης, κώδικα συμπεριφοράς και εμφάνισης κ.α., ενώ η πορεία αυτή θα τους επιφέρει σημαντικές συναισθηματικές μεταβολές, θα τους οδηγήσει ενώπιον κρίσιμων διλημμάτων και θα τους θέσει τα υπαρξιακά ερωτήματα του ποιοι πραγματικά είναι και τι θέλουν από τη ζωή τους. Μέσα από την αλλαγή αυτή η φιλία τους δοκιμάζεται, ο τρόπος που προσεγγίζουν τα υπόλοιπα παιδιά εκπλήσσει, οι αρχικοί τους στόχοι διαφοροποιούνται.
  1. The first grader [2010]
Ένας ηλικιωμένος χωρικός επιμένει να πηγαίνει στο σχολείο για να μάθει να διαβάζει, αποδεικνύοντας ότι ποτέ δεν είναι αργά για να πραγματοποιήσεις το όνειρό σου.  
  1. Kes- Κες- Ken Loach (1969)
 Το σχολείο είναι «ωραίο» όταν είσαι μακριά του. Για τον μικρό Μπίλυ, το σχολείο είναι άλλη μια μορφή καταπίεσης, εξουσίας, αυταρχισμού, όπως ακριβώς είναι και το σπίτι του, και η δουλειά του, και η ζωή του ολόκληρη…μέχρι που βρίσκει την ηρεμία και τη γαλήνη σε ένα γεράκι που αποφασίζει να εκπαιδεύσει…Πως τελικά όλοι έχουν όρεξη να μάθουν…αρκεί να βρεις τον τρόπο να τους βοηθήσεις να βρουν αυτό που τους ενδιαφέρει.
  1. Carrie – Κάρι- Brian De Palma (1976)
Παρόλο που η κλασσική πλέον ταινία του Brian De Palma έχει μείνει στη μνήμη ως μια ταινία «τρόμου», στην ουσία της περιγράφει με πολύ ουσιαστικό τρόπο την αγωνία και τη μοναξιά της Κάρι στο σχολείο. Ενα κορίτσι στην εφηβεία που ντρέπεται, που δεν νοιώθει άνετα με τα συναισθήματά της και το σώμα της, και που γίνεται ο περίγελος των «ανετων» συμμαθητών της μέχρι τη στιγμή που θα βγει από τα όριά της και θα πάρει την εκδίκησή της. Η σκηνή του χορού, από τις ωραιότερες στην ιστορία του κινηματογράφου
  1. Stella – Με λένε Στέλλα - Sylvie Verheyde (2008)
Το σχολείο, η εκπαίδευση ή πιο σωστά η παιδεία σαν ένα εφόδιο για μια καλύτερη ζωή, είναι το θέμα που πραγματεύεται αυτή η Γαλλική ταινία του 2008. Ενα 11χρονο κορίτσι στο τέλος της δεκαετίας του 70, η Στέλλα, με γονείς αλκοολικούς και τζογαδόρους, ξέρει να παίζει πόκερ καλύτερα από το να διαβάζει. Όταν πηγαίνει σε ένα σχολείο με απαιτήσεις, με τη βοήθεια της Γκλάντις, μιας συμμαθητριάς της μεγαλωμένης σε πιο προστατευμένο περιβάλλον η Στέλλα θα γνωρίσει έναν διαφορετικό κόσμο από τον δικό της, και θα αποφασίσει να προσπαθήσει να τα πάει καλύτερα και να αγαπήσει τα βιβλία και το σχολείο.

  1. Το καναρινί ποδήλατο - The canary yellow bicycle [1999]
Ένας νέος δάσκαλος έρχεται με μετάθεση σε ένα δημοτικό σχολείο των Αθηνών, όπου αναλαμβάνει την έκτη τάξη. Πολύ σύντομα ο νέος δάσκαλος θα διακρίνει ένα μαθητή, τον Λευτέρη που δεν μπορεί ακόμη να διαβάζει, να γράφει, ούτε να κάνει αριθμητικές πράξεις. Σιγά-σιγά, ο δάσκαλος ανακαλύπτει ότι ο Λευτέρης είναι πολύ ευαίσθητο παιδί και διόλου καθυστερημένο, έχει μάλιστα συναρμολογήσει μόνος το ποδήλατό του. Παρά την αντίθετη γνώμη του διευθυντή του σχολείου αλλά και του ευρύτερου περιβάλλοντος, αποφασίζει να τον βοηθήσει. Έτσι ο νέος δάσκαλος θα βοηθήσει τον Λευτέρη να ανακαλύψει άλλα χαρίσματα του, ενώ θα του δώσει κίνητρο να προσπαθήσει να μάθει.
  1. Butterfly tongues / La lengua de las mariposas - Η γλώσσα της πεταλούδας [1999]

Η ταινία διαδραματίζεται στην αρχή του ισπανικού εμφυλίου και αφηγείται την ιστορία του Μόντσο, ενός 8χρονου αγοριού που στα τέλη του ‘36 πηγαίνει στο σχολείο. Εκεί ο φαινομενικά αυστηρός δάσκαλος Don Gregorio, θα αποδειχθεί ένας ευαίσθητος άνθρωπος, πραγματικός καθοδηγητής προς τη γνώση και θα γίνει φίλος του. Σύντομα, όμως, οι αξίες και οι αρχές που ο δάσκαλος πάσχιζε να εμφυσήσει στους μαθητές του θα ανατραπούν από τις πολιτικές εξελίξεις. Η άγνοια, ο φόβος και η θρησκοληψία της τοπικής κοινωνίας, θα αποτελέσουν το χαλί για να περάσει ο στραγγαλισμός κάθε έννοιας ελευθερίας και δημοκρατίας
32.  Ο Βούδας Λιποθύμησε από την ντροπή (2007)
Εκατομμύρια παιδιά ανά τον κόσμο καθημερινά, πάνε στο σχολείο. Συνήθως είναι μια πολύ απλή διαδικασία όχι όμως για την μικρή Μπαχτάι, που ζει στο Αφγανιστάν. Στην πολυπαθή αυτή χώρα, ακόμα και η διαδρομή για το σχολείο, μπορεί να εξελιχθεί σε... διαδρομή θανάτου. Η περιοχή στην οποία βρίσκεται το σπίτι της έχει μόλις βομβαρδιστεί αλλά η μικρή Μπαχτάι είναι αποφασισμένη να πάει στο σχολείο. Μετά από πολλούς κόπους, θα αποκτήσει το πολυπόθητο αλλά και απαραίτητο για κάθε μαθητή τετράδιο και θα ξεκινήσει να πάει στο σχολείο. Η διαδρομή όμως θα εξελιχθεί σε... θρίλερ και η μικρή θα πρέπει να καταφέρει να επιβιώσει από τα μοχθηρά σχέδια κάποιων αγοριών που έχουν αποφασίσει να την εξοντώσουν.
33. Taare Zameen Par (Like stars on earth)( 2007)
Πρόκειται για ταινία ινδικής παραγωγής που πραγματεύεται το θέμα της δυσλεξίας. Αγγίζοντας με αληθινό και αφοπλιστικό τρόπο όλες τις πτυχές του φαινομένου, καταφέρνει να συγκινήσει και να προβληματίσει.
Είναι τα δυσλεκτικά παιδιά μαθησιακά «ανήμπορα», αντιδραστικά και τεμπέλικα;
Οι μαθησιακές δυσκολίες επηρεάζουν καθοριστικά την ομαλή κοινωνικοποίηση ενός παιδιού;
Με ποιες ειδικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις μπορεί το σχολείο να βοηθήσει;
Το αξιακό σύστημα ενός σχολείου περιορίζεται στις υψηλές μαθησιακές επιδόσεις ή μπορεί να εμπλουτιστεί;
Πώς μπορούν οι γονείς να αποδεχθούν το παιδί τους όπως είναι ή μήπως προτιμούν να προβάλλουν πάνω του τις δικές τους ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες;
34. Το Μάθημα Urok / The Lesson (2014)
 Σε μια επαρχιακή πόλη της Βουλγαρίας μια καθηγήτρια αναζητά αυτόν που έκλεψε λεφτά από το συμμαθητή του για να του δώσει ένα μάθημα πάνω στο σωστό και το λάθος. Εκείνη, όμως, ξέρει τι πρέπει να κάνει όταν βρεθεί σε ανάλογη θέση;
Μάθημα νταρντενικής λιτότητας, κοινωνικής ανάλυσης και πολιτικής οξυδέρκειας με πολλά διεθνή φεστιβαλικά βραβεία
35 .Απαγορευμένη Εκπαίδευση (La Educacion Prohibida) (2012)
Η Απαγορευμένη Εκπαίδευση (La Educacion Prohibida) είναι ένα ανεξάρτητο ντοκιμαντέρ. "Αυτή η ταινία είναι η επιτομή μιας συνεχούς διαδικασίας μάθησης και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρηθεί οριστική"... 
Στο ντοκιμαντέρ παρουσιάζονται εναλλακτικές πρακτικές εκπαίδευσης και αντισυμβατικά σχολεία σε Λατινική Αμερική και Ισπανία. Αναφέρεται στη λαϊκή επιμόρφωση, το σύστημα Μοντεσσόρι, την προοδευτική εκπαίδευση, την εκπαίδευση Βάλντορφ, την κατ οίκον διδασκαλία κ.α. Χωρίζεται σε 10 θεματικά επεισόδια, που το καθένα παρουσιάζει μια διαφορετική πτυχή της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του σχολείου και έξω από αυτό. 
 Είναι η πρώτη Ισπανική ταινία που χρηματοδοτήθηκε μέσω "Crowdfunding" και προβλήθηκε ταυτόχρονα σε 130 πόλεις, σε 13 χώρες, με συνολικό αριθμό 18.000 θεατών μέσα σε μια μέρα
 36. Summerhill (2008), by Jon East, BBC. Greek Subtitles (Ταινία για το σχολείο Σάμερχιλ του Α.Σ. Νηλ)
Το Σάμερχιλ, που ίδρυσε ο Α.Σ. Νηλ και έχει σήμερα διευθύντρια την κόρη του Ζωή Ρέντχεντ, είναι ένα προοδευτικό σχολείο ηλικίας ενενήντα χρόνων, που διοικείται δημοκρατικά με τους μαθητές του να έχουν ισότιμο λόγο στους κανονισμούς λειτουργίας του. Όμως, ο Οργανισμός Πιστοποίησης Σχολικών Ιδρυμάτων (OFSTED), μέσω των επιθεωρητών του, αποφασίζει να κλείσει το σχολείο καθότι θεωρεί ότι δεν παρέχει επαρκή εκπαίδευση στους μαθητές του. Η υπόθεση οδηγείται στο δικαστήριο, όπου το σχολείο συγκρούεται μετωπικά σε μια μάχη επιβίωσης με την Βρεταννική Κυβέρνηση.
Η ταινία είναι του Jon East, έχει γυριστεί στους χώρους του σχολείου, βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και έχει βραβευθεί με δύο βραβεία BAFTA.
 37. Μαθήματα Ζωής Detachment 2011
Αμερικανική ταινία, σκηνοθεσία Τόνι Κέι Ο Χένρι Μπαρθς, αναπληρωτής καθηγητής σε ένα σχολείο της Νέας Υόρκης, προσπαθεί να εμπνεύσει τους απαθείς μαθητές του, ενώ παράλληλα έχει να αντιμετωπίσει και τους προσωπικούς του δαίμονες. Μαθήματα πάνω στη μοναξιά, την αποστασιοποίηση των ανθρώπων, πάνω στους στόχους και τα διλήμματα της ζωής.
Το σενάριο του φιλμ βασίζεται σε ποικίλες έρευνες του σεναριογράφου και εκπαιδευτικού Carl Lund. Ο Τόνι Κέι μέσα από την αφήγησή του στήνει το πορτρέτο ενός καθηγητή, μιας σχολικής κοινότητας, μιας κοινωνίας.
Ο Χένρι Μπαρθες (Άντριεν Μπρόντι) είναι ένας αναπληρωτής καθηγητής αγγλικής φιλολογίας. Αντικαθιστά συναδέλφους σε σχολεία της Ζώνης Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας. Παρόλο που το περιβάλλον της τάξης του δεν είναι και το καλύτερο, με αρκετούς μαθητές αυθάδεις και προβληματικούς στη συμπεριφορά τους, ο Χένρι υιοθετεί μια παιδαγωγική μέθοδο αποτελεσματική για τους ατίθασους εφήβους. Αντιμετωπίζει το χλευασμό και τις επιθέσεις με μια απάθεια που καθηλώνει.
Τα «Μαθήματα Ζωής» είναι μια δυνατή ταινία πάνω στην ανθρώπινη ύπαρξη, πάνω στον εαυτό μας και τους άλλους, τη μοναξιά, το χάος της ζωής, την απελπισία και την ελπίδα.